Reforma Admisnitrativo-Territoriale dhe Legjislacioni

Në 21 Qershori 2015, me zgjedhjen e organeve të reja qeverisëse në nivel vendor, u aktivizua njëkohësisht edhe ndarja e re Administrativo-Territoriale. Peizazhi institucional në nivel vendor është tashmë thellësisht i transformuar, me vetëm 61 bashki të medha në vend të 373 NJQV, shumica dërrmuese e të cilave ish-komuna.

Për shkak të funksioneve të larmishme dhe shërbimeve të shumta që (duhet të) ofrojnë, puna e organeve të qëverisjes vendore normohet nga një numër shumë i madh ligjesh.  Pothuajse çdo legjislacion sektorial (si psh, ai për financat publike, pronën, mjedisin etj), përmban përcaktime të rëndësishme edhe për Pushtetin Vendor.  Njohja e këtij legjislacioni nga admisnitratat e reja vendore është para-kusht për zbatimin e tij; vetë zbatimi rigoroz i legjislacionit është kusht për një implementim të suksesshëm të Reformës Administrativo-Territoriale (RAT).

Përpos shpërndarjes sektoriale, një problem më vetë për t’u adresuar janë ndryshimet e vazhdueshme që kanë pësuar ndër vite ligjet që normojnë direkt ose indirekt Pushtetin Vendor. Shumë prej tyre janë sot vështirësisht të zbatueshëm edhe për shkak se nuk ekzistojnë versionet e tyre të konsoliduara, ku të jenë integruar të gjitha ndryshimet që akti ka pësuar gjatë viteve, përfshi interpretimet e Gjykatës Kushtetuese mbi to. Një shembull konkret i kësaj vështirësie është legjislacioni për urbanistikën, apo ai për tokën apo pronën në përgjithësi. Për fat të keq, Qendra e Botimeve Zyrtare, prej kohësh nuk e përmbush (ose e përmbush me vështirësi) misionin e saj ligjor për përditësimin e legjislacionit, duke u bërë shkas për vështirësi serioze në këtë drejtim.

Në kuadër të Reformës Administrativo-Territoriale, shumë ligje do të duhet të ndryshohen sërish, në përshtatje me kushtet e reja të krijuara. Sikur edhe vetëm për të eleminuar fjalë si “komuna” apo “këshilli komunal” nga trupi i aktit, do të duhet që procesi i vlerësimit të përfshijë disa dhjetëra ligje të rëndësishme, duke nisur nga vetë Kushtetuta, në trupin e të cilës nocionet e mësipërme përmenden në të paktën 7 dispozita. Nga një vlerësim i deritanishëm, janë rreth 150 ligje të identifikuar nga INFOÇIP të cilat kanë nevojë për harmonizim në kuadër të RAT.

Së fundmi, në kuadër të procesit të decentralizimit, qysh tani ka lindur nevoja e hartimit të ligjeve të reja, të cilat duhet të reflektojnë ndryshimet e prezantuara nga RAT, si dhe të mbështesin progresin e synuar në nivel të Qeverisjes Vendore. Njohja me legjislacionin e përditësuar në fuqi dhe analizimi i kujdesshëm i tij është parakusht për të adresuar siç duhet me legjislacion të ri nevojat e RAT.

Përmbledhësja 2015 e Legjislacionit për Pushtetin Vendor

Për të gjitha arsyet e renditura më sipër, Qendra për Çëshje të Informimit Publik, INFOÇIP, e specializuar prej vitesh në fushën e aksesit në legjislacion, nisi në Prill 2015 një vlerësim rrënjësor të korpusit të brendshëm legjislativ për të identifikuar, përditësuar dhe publikuar legjislacionin që normon direkt ose indirekt Qeverisjen Vendore në RSH. Si një ndër konsultuesit e Reformës Administrative, INFOCIP konstatoi që herët vështirësinë e madhe të aktorëve të specializuar, të përfshirë në operacionet teknike të para-Reformës, për të identifikuar dhe referuar saktë bazën ligjore në fuqi.

Për një periudhë relativisht të shkurter, INFOCIP identifikoi të gjitha ligjet kryesore që kanë një lidhje direkte apo indirekte me Qeverisjen Vendore, përfshi të gjitha ndryshimet që ato kanë pësuar që nga vitin 1995 e deri në Korrik 2015. Të gjithë këto ndryshime u integruan më pas në versione të përditësuara, duke i dhënë kështu zgjidhje problemit madhor të koherencës ligjore së këtyre akteve.

Për të lehtësuar përdorimin e tyre, INFOCIP ndërmori një proces kompleks dixhitalizimi të këtyre akteve, pas përfundimit të cilit, ato u ngarkuan online, për një përdorim sa më të lehtë nga të gjithë aktorët e interesuar.  Legjislacioni i përditësuar për pushtetin vendor mund të aksesohet përmes internetit në:  http://www.vendime.al/legjislacioni-per-pushtetin-vendor/

Për një orientim dhe përdorim sa më efektiv, INFOCIP i ka organizuar ligjet në 13 kategori, ku secila përmban ligje për fusha specifike të Qeverisjes Vendore. Kjo databaza është hostuar në të njëjtin portal: www.vendime.al  ku publikohen prej disa vitesh tashmë vendimet e bashkive kryesore të vendit. Legjislacioni parësor i sapo ngarkuar  ne këtë portal kompleton kështu përmasën specifike të legjislacionit vendor që prodhohet nga këshillat bashkiakë, duke siguruar një shërbim më shumë, një dimension të ri të transparencës në tërësi dhe të aksesit në legjislacion në veçanti.

Stafi i INFOCIP shpreh besimin se ky kontribut do të gjejë vlerësimin e duhur si nga autoritet në nivel qeveritar të ngarkuara me implementimin e RAT, ashtu edhe nga të zgjedhurit e rinj vendorë dhe administratat e tyre, për një qeverisje në shërbim të qytetarit dhe në repekt të plotë të ligjit.

Përmbledhesja 2015 e Legjislacionit për Pushtetin Vendor është pjesë e nismës më të fundit të ndërmarrë nga INFOÇIP, titulluar “Shoqëria Civile në Ndihmë të Reformës Administrativo-Territoriale”.